Monika Mikowska

Jak powstają naukowe teorie2007-10-12

Wiele lat temu dużą popularnością cieszył się dowcip dotyczący manipulacji stosowanej w komunistycznych środkach masowego przekazu. Zgodnie z nim jedna z radzieckich rozgłośni podała, że w Berlinie niejaki Iwan otrzymał mercedesa. Jak się potem okazało nie w Berlinie, lecz w Moskwie, nie mercedesa, a rower i nie otrzymał, lecz mu ukradli. O ile tego typu dezinformacje można było tłumaczyć systemem zbudowanym na oszustwie, o tyle przekłamania w świecie wiedzy, szczególnie tej, która ma stanowić podstawę osobistej skuteczności, powinny być wychwytywane i szybko wyjaśniane. Problem jest bliski każdemu z nas, ponieważ obecnie każdy może zaistnieć we współczesnej Wieży Babel, jaką jest Internet i zamieścić na własnej witrynie informacje na dowolny temat, nie licząc się z tym czy zmniejsza, czy też zwiększa ogólny chaos.

Kłamstwo powtarzane wiele razy...

A było to tak

Wszystko ma swoje granice

Psychologia dość naiwna

Cytat 1: "Każdy przekaz zbudowany jest przeciętnie w 7% z elementów werbalnych (słowa), 38% z dźwiękowych (ton głosu, barwa i inne dźwięki) i aż 55% z niewerbalnych (mowa ciała)."

Czy dostrzegacie związek tej wypowiedzi z badaniami Mehrabiana? Znana nam reguła, rzeczywiście się tu pojawia, lecz jej znaczenie jest, eufemistycznie rzecz ujmując, dość odległe od oryginalnego zamysłu badaczy. Nagle oto dowiadujemy się, że każdy przekaz, a zatem mail, reklama radiowa, uścisk dłoni, czy też plakat jest przeciętnie (co to znaczy w tym kontekście?) zbudowany ze słów, dźwięków i mowy ciała. Niezwykłe, prawda? Nie znoszące sprzeciwu, autorytatywnie ustalone proporcje.

Cytat 2: "Tylko 7% wszystkich informacji, które uzyskujemy w rozmowie, czerpiemy ze słów. 38% wnioskujemy z tonu głosu, a 55% z mowy ciała!" Należy stwierdzić, że podstawą i tego twierdzenia jest reguła Mehrabiana.

Jak już wiecie nie dotyczyły one sytuacji konwersacji. Co więcej, badani dokonywali ocen poziomu lubienia prezentowanych im osób, a zatem wyprowadzanie wniosków dotyczących "wszystkich informacji, które uzyskujemy w rozmowie" jest raczej nieuzasadnioną generalizacją.

Początkujący badacz komunikacji niewerbalnej mógłby nawet dojść do wniosku, że skoro tak, to jest on w stanie aż w 93% zrozumieć to, co mówi do niego Islandczyk, Papuas, Węgier, czy Fin. W takim kontekście nauka języków obcych wydaje się być niepotrzebną stratą czasu.

Cytat 3: "Z badań o skuteczności komunikacji, przeprowadzanych niezależnie od siebie przez wiele ośrodków, wynika, że treść wypowiedzi, a więc to co przekazujemy za pomocą słów tylko w 7% wpływa na wiarygodność i skuteczność komunikacji, w 38% decyduje o tym ton głosu, a aż w 55% istota naszego przekazu zależy od komunikacji pozawerbalnej, czyli tego, jak sprawnie działa nasz "język ciała"."

No proszę, jak wiarygodnie sformułowana wypowiedź. Dowiadujemy się z niej, że Mehrabian nie zajmował się ocenami formułowanymi na bazie niespójnych komunikatów, lecz wiarygodnością i skutecznością komunikacji.

Abstrahując od tytułu źródłowego artykułu przytoczmy chociażby kilka tytułów paragrafów jego książki Silent messages: Resolution of Inconsistent Messages, General Function of Inconsistent Messages, czy też Inconsistent Messages and Psychological Disturbance. Nie ma chyba wątpliwości co do przedmiotu zainteresowania badacza. Na marginesie podajemy informację, że współcześnie skutecznością komunikatów, szczególnie perswazyjnych, bo jeśli chodzi o inne przekazy to raczej mówilibyśmy o badaniach nad rozumieniem, z dużym powodzeniem zajmują się zespoły badawcze kierowane przez Richarda Petty w Ohio State University i Shelly Chaiken w New York University.

Z tego, co nam wiadomo, wymienione osoby nigdy nie potwierdzały empirycznie reguły "7%-38%-55%". Chcemy jednak zwrócić jeszcze uwagę na ostatnią część cytowanej wypowiedzi: "... aż w 55% istota naszego przekazu zależy od komunikacji pozawerbalnej, czyli tego, jak sprawnie działa nasz "język ciała"." Wydaje nam się, że niezależnie od nieprawomocnego uogólnienia, zagadnienie sprawności "języka ciała" zdecydowanie leżało poza sferą zainteresowań badaczy.

Cytat 4: "Specjalista Albert Mehrabian, twierdzi, iż to, w jaki sposób jesteśmy postrzegani przez innych ludzi zależy tylko w 7% od treści, które mamy do przekazania, w 38% od głosu i jego modulacji (tu znaczenie może mieć intonacja, akcent, barwa, wysokość głosu czy szybkość mówienia). (...) Natomiast aż w 55% na pierwsze wrażenie wpływa komunikacja niewerbalna, czyli "mowa ciała", na którą składa się: układ ciała (...), kontakt wzrokowy (...) potakiwanie."

W tym przypadku autor wypowiedzi zaznaczył, że chodzi o sferę spostrzegania i formowania wrażeń. Jak poprzednio gdzieś umknął jednak fakt przedmiotu analiz (niespójne ekspresje) oraz to, że nie brano pod uwagę ani układu ciała (cokolwiek to znaczy), ani kontaktu wzrokowego, ani też potakiwania. Zgadzamy się jednak z tym, że wymienione zachowania odgrywają znaczącą rolę w codziennych kontaktach z innymi.

Cytat 5: "Badania pokazują, że słowa składają się tylko na 7% informacji, które przekazujesz. Pozostałe 93% to informacje pozawerbalne. 55% procesu komunikacji opiera się na tym, co ludzie widzą, a kolejne 38% przekazywane jest poprzez ton głosu. Tak więc pomyśl o tym."

Hmm, chyba już sami potrafimy zweryfikować prawdziwość tego cytatu, prawda :)?

Dzięki za przeczytanie tego artykułu! Życzę przyjemnych rozmyślań!

Tekst stanowi fragment artykułu "Sens i nonsens komunikacji niewerbalnej": Reguła 55% 38% 7% (www.ifortuna.pl) - autorzy Paweł Fortuna, Dariusz Tarczyński. Tekst zamieszczono za zgodą autorów.

Paweł Fortuna - doktor psychologii, konsultant, negocjator, coach. Specjalista w zakresie komunikacji perswazyjnej. Kieruje firmą doradczą Fortuna & Fortuna.

Dariusz Tarczyński - współpracownik Fortuna & Fortuna, specjalista w zakresie komunikacji niewerbalnej. Autor bestselleru "Zrozumieć człowieka z wyglądu".

Francja to ja